Πρόκειται για μία «ασθένεια» της εποχής. Και μάλιστα ίσως από τις σοβαρότερες, διότι αφορά στην εξέλιξη των παιδιών μας και στην ψυχική τους υγεία. Ο εθισμός στο διαδίκτυο δεν είναι απλά ένα θέμα συζήτησης. Αποδεικνύεται ότι δεν είμαστε ικανοί να δούμε τα σημάδια που οδηγούν σε ένα ταξίδι χωρίς γυρισμό. Υποτιμούμε την εξάρτηση αυτή και είμαστε εμείς οι ίδιοι αυτοί που ουσιαστικά βάζουμε από μικρή ηλικία τα παιδιά σε αυτό τον δρόμο.

Καταρχήν, τι εννοούμε όταν λέμε εθισμό στο διαδίκτυο;

Όταν μιλάμε για εθισμό, οι περισσότεροι αντιλαμβάνονται ότι είναι ο χρόνος που περνάει ένα παιδί on line. Δεν είναι αυτό. Είναι μία σειρά από συμπεριφορικά κριτήρια, όπου το παιχνίδι και η διαδικτυακή δραστηριότητα, μονοπωλούν τη σκέψη του παιδιού και έχουν τη μεγαλύτερη σημασία στην καθημερινότητά του. Αυτή η ανάγκη να είναι συνεχώς on line, έρχεται και δυσκολεύει την οργάνωση της καθημερινότητάς του, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό να το παρατηρήσουν οι γονείς.

Είναι άμεσες οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα του παιδιού και ποιες είναι αυτές;

Όταν αυτή η συμπεριφορά παραμένει καιρό, σιγά σιγά αρχίζουν να υπάρχουν επιπτώσεις στους διάφορους τομείς της καθημερινότητας. Εντοπίζονται προβλήματα στις σχέσεις του παιδιού με τα άλλα μέλη της οικογένειας, μειώνονται οι κοινωνικές του επαφές και παρατηρούμε να προτιμάει να μένει στο σπίτι από το να συναντηθεί έξω με φίλους. Αυξάνεται η προτεραιότητα που δίνεται στις διαδικτυακές σε σχέση με άλλες δραστηριότητες και συνεχίζει το παιδί να έχει αυτή τη συμπεριφορά για αρκετό καιρό, παρά τις αρνητικές συνέπειες που βιώνει.

Σε ποιο επίπεδο;

Σε επίπεδο οικογενειακό, κοινωνικό, καθώς και σε σχολικό, όπου παρατηρούμε απότομη ή σταδιακή πτώση των σχολικών επιδόσεων. Όλα αυτά οδηγούν τελικά σε συνέπειες και σε ψυχολογικό επίπεδο όπου παρατηρούνται ευερεθιστότητα και δυσκολία στο να νιώσει το παιδί αίσθημα ικανοποίησης όταν δεν βρίσκεται online.

Γιατί φτάνουμε σε αυτό το σημείο;

Το gaming disorder (εθισμός στα ηλεκτρονικά παιχνίδια) θεσπίστηκε ως νέα ψυχική νόσος από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στις 18-6-2018. Η εξάρτηση αυτή είναι συμπεριφορική αλλά υπάρχει και βιολογικό υπόβαθρο στην ανάπτυξή της, το οποίο σχετίζεται με την έκκριση ντοπαμίνης από τον επικλινή πυρήνα, στα πλαίσια της άμεσης ανταμοιβής που προσφέρει είτε το διαδικτυακό παιχνίδι, είτε η διαδικτυακή δραστηριότητα. Η ντοπαμίνη είναι η ορμόνη της ευφορίας. Το άτομο αισθάνεται όμορφα όταν πραγματοποιεί την δραστηριότητα και η αίσθηση της εφορίας μειώνεται όταν αποσύρεται από αυτή. Άρα το παιδί ψάχνει τρόπο να νιώσει πάλι όμορφα. Ξαναζητάει τις ηλεκτρονικές συσκευές διότι αυτές θα του ανεβάσουν το επίπεδο της ντοπαμίνης, οπότε θα αισθανθεί όμορφα. Με άλλες καθημερινές δραστηριότητες, όπως διάβασμα ή άλλου τύπου παιχνίδι, ο εγκέφαλος δεν εκκρίνει την ίδια ποσότητα ντοπαμίνης. Γι’ αυτό παρατηρείται το φαινόμενο με τόση ένταση αλλά και έκταση.

Αυτή η εξάρτηση από πόσο μικρή ηλικία παρατηρείται;

Ξεκίνησα να μελετώ το φαινόμενο το 2004 στα πλαίσια της διδακτορικής μου διατριβής. Τότε υπήρχαν μόνο 4 δημοσιευμένες εργασίες παγκοσμίως για την εξάρτηση των παιδιών στο διαδίκτυο. Σήμερα υπάρχουν αρκετές χιλιάδες, που σημαίνει ότι έχει γίνει μεγάλη έρευνα στο πεδίο. Όλα τα επιστημονικά δεδομένα συνηγορούν, ότι προοδευτικά, χρόνο με το χρόνο, η ηλικία έναρξης της εξάρτησης που πιστοποιείται από παιδοψυχίατρο, μειώνεται. Σήμερα τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τις ηλεκτρονικές συσκευές και με το διαδίκτυο πριν καν εκπαιδευτούν στο να διαβάζουν και να γράφουν και αυτό έχει μεγάλη σημασία.